مراحل مختلف ساختمان سازی
لايه هاي مختلف ديوار اتاقها :
1- ديوار سازي (آجر كاري با آجر سفالي و ملات ماسه سيمان) 2- شمشه گيري 3- گچ و خاك 4- سفيد كار كشته كشي 5- سنگ قرنيز
شمشه گيري
پس از ديوار چيني با توجه اينكه ديوارهاي خالي را به صورت سفالي (آجر چيني با آجر سفالي بدون شمشه ملات )مي چينند ودقت اين نوع ديوار چيني از لحاظ شاقول بودن و تراز بودن زياد است. به وسيله شمشه گيري ديوار را در سطح قرار مي دهند و يا به اصطلاح كارگري ديوار را در يك باد قرار ميدهند وآن بدينگونه است كه ابتدا با چشم بلندترين نقطه ديوار را معين مي كنند (البته در سطح نما )و با گچ و ماله نقطه صافي را در آن محل ايجاد مي نمايند وبعد اين نقطه را با شاقول به پايين منتقل كرده وسطحي كوچكي نيز هم باد آن با گچ و خاك پايين ديوار ايجاد مي نمايند آنگاه در گوشه ديگر ديوار نقطه را انتخاب كرده و باز با گچ و خاك نقطه صافي را درآن ايجاد مي نمايند.
حال سه نقطه داريم كه طبق اصول هندسي در آن مي توان سطحي ومرور داد و حال به وسيله ريسمان كه بين دو نقطه مي كشند به فاصله يك متر و به يك متر زير ريسمان نقاطي با گچ وخاك وماله ايجاد كرده به طوري كه كليه اين نقاط هم باد ريسمان باشد بعد به وسيله شاقول اين نقاط را به پايين ديوار منتقل مي كنند آنگاه شمشه صافي را انتخاب كرده و به دو نقطه هم سطح و در امتداد يك شاقول متكي مي نمايند و با گچ وخاك پشت آن را پر نموده و بدين وسيله روي ديوار خطي به پهناي، چند سانتيمتر و به طول ديوار ايجاد مي نمايند واين عمل را هر يك متر و به يك متر ويا قدري كمتر تكرار مي كنند. به اين كار شمشه گيري مي گويند و آنگاه بين اين خطوط را با گچ وخاك پر كرده و بدين وسيله گچ و خاك كردن اتاق را تكميل مي نمايند. در مورد سيمان كاري هم همين كار را انجام ميدهند ولي به جاي گچ وخاك از ملات ماسه سيمان استفاده مي نمايند.
گچ وخاك
خاك رس را الك كرده وبا گچ مخلوط مي نمايند. نسبت اين مخلوط در اصطلاح بنايي به قدرت گچ ويا زود گيري آن بستگي دارد. هر قدر گچ زود گير تر باشد به خاك بيشتري نياز دارد ومعمولاً نسبت تقريبي اين مخلوط پنجاه در صد مي باشد. پس از مخلوط نمودن گچ وخاك، در ظرفهاي كوچكي كه به آن استامبولي مي گويند قدري آب ريخته و آنگاه اين مخلوط را روي آب مي پاشند تا بدينوسيله كليه دانه هاي گچ در تماس با آب باشد آنگاه آن را مخلوط كرده تا به صورت خميري يكنواخت در آيد و بعد فاصله ي بين شمشه گيري را كه قبلا توضيح داده شده به وسيله آن پر مي نمايند. علت مصرف خاك در گچ وخاك اين است كه هم ملات ارزانتر تمام مي شود وهم ملات دير گير تري بدست مي دهد و پلاستيك تراز ملات گچ مي باشد.
سفيد كاري
بعد از اتمام گچ و خاك و خشك شدن آن اقدام به سفيد كاري مي كنند. به علت زودگير بودن ملات گچ آن را مانند گچ و خاك به مقدار كم در استامبولي مي باشد. در موقع ساختن ملات گچ بايد پودر گچ را توي آبي كه در استامبولي مي ريزند بپاشند تا تمام ذرات گچ در مجاورت آب قرار گرفته و تر بشود. آنگاه آن را با ماله روي كاه گل و يا گچ خاك مي مالند به طوري كه سطح كاملا صاف و يكنواختي ايجاد شود.
كشته كشي
به علت زود گير بودن گچ نمي توان سطح آن را پرداختي وصاف نمود. بدين علت بعد از سفيد كاري و قبل از آنكه ملات گچ خشك شود روي آن را يك ورقه كشته به ضخامت چند دهم ميليمتر مي كشند و با ماله خوب پرداخت مي كنند تا سطحي كاملا صاف و آماده نقاشي به دست آيد. كشته ملات گچي است كه ديگر سخت نمي شود (خشك شدن با سخت شدن اشتباه نشود)و آن را بدين طريق تهيه مي نمايند كه ابتدا پودر گچ را از الك بسيار ريزي گذرانيده و آنگاه آن را مانند تهيه ملات گچ معمولي توي آب مي پاشند و بوسيله هم زدن ملات با دست مانع سخت شدن آن مي شوند و عمل همزدن آن تا 10 الي 15 دقيقه ادامه داده تا گچ حداكثر ازدياد حجم خود را بدست آورد. اين ملات كاملا يكنواخت بوده و هرگز سخت نمي گردد بلكه در اثر تبخير سطحي خشك مي شود. گچ ساختماني به رنگ سفيد بوده و روي آن را مي توان نقاشي نمود. بوسيله گچ روي ديوار و سقف ساختمان گل وبته ونقشهاي زيباي ديگري مي سازند كه به اين هنر به طور كلي گچ بري مي گويند.
سنگ قرنيز
با توجه به اين كه گچ در مقابل رطوبت مقاوم نبو ده و به سرعت فاسد مي شود، براي جلو گيري از رسيدن رطوبت به ديوار گچ كاري شده در موقع شستن كف،دور اطاقها را به ارتفاع 10سانتيمتر يك سنگ پلاك كار ميگذارند كه به آن اصطلاح قرنيز ميگويند. براي قرنيز ميتوان از سنگهاي مختلفي مانند سنگ تراورتن، باغ ابريشم و يا سنگ مرمر وغيره استفاده نمود. اگر در موقع كار گذاشتن اين سنگ دقت شود كه هم سطح گچ ديوار نصب گردد بهتر است زيرا اگر جلوتر از گچ عقب تر از گچ كاري نصب شود ودر نتيجه گچ تيزي پيدا خواهد كرد كه در اثر مرور زمان لب پريده شده ومنظره زشتي پيدا خواهد نمود. بهتر است از زيبايي در محل برخورد سنگ قرنيز وگچ فرو رفتگي كوچكي كه با آن چفت مي گويند در گچ ايجاد نمود. براي آنكه سنگ قرنيز هم باد گچ وخاك نصب شود بايد اولًا دقت نمود كه گچ وخاك ديوارها به 10 ـ15 سانتيمتر ختم گردد در ثاني در صورت لزوم بايد چند سانتيمتر از ديوار را در محل برخورد با كف تراشيد تا جاي براي كلفتي سنگ قرنيز وملات پشت آن ايجاد گردد. كلفتي سنگ قرنيز معمولاً يك سانتيمتر است.
موزائيك
در ايران موزائيک به قطعه سيمان گفته مي شود كه به ابعاد 10×10 و20 ×20 و 25× 25و 30×و 40× 40و 50×50 يافت مي شود و كف اطاقها را با آن فرش مي كنند. اين قطعه را معمولاً در دو لايه آستر و رويه مي ريزند و بعد آن را با دستگاه هاي مخصوص پرس مي كنند و بعد چند روزي آن را در هواي آزاد گذاشته و آبپاشي مي نمايند تا در مجاورت رطوبت سيمان سخت گشته و قابل استفاده شود. آستر موزائيك را كم سيمان تر و رويه آن را پر سيمان تر مي گيرند. قسمت رويه گاهي ساده وگاهي نقش دار تهيه مي شود. انتخاب نوع موزائيک وطريقه نصب آن بر حسب كف پوش روي آن متفاوت مي باشد. چنانچه فرش موزائيک آخرين لايه كف سازي باشد موزائيک را از نوع مرغوبتر مينمايد. اگر بخواهيم روي موزائيک را با موكت، پاركت و يا مصالح ديگر مفروش بنماييم از موزائيک ارزانتر و يا حتي كاشي ساده سيماني استفاده مينماييم اگر كف پوش آخر پاركت باشد بايد خطوط فرش موزائيک در امتداد يك ديگر واقع نشود مانند شكل، ياد آور مي گردد كه اگر بخواهيم طبقه هم كف را با پاركت مفروش نماييم حتما در زير فرش موزائيک بايد از قشر قير و گوني استفاده نماييم. 30
در محلهايي كه رفت وآمد زيادتر مي باشد يا اگر بخواهيم سطح زيباتري به وجود بياوريم براي فرش كردن اطاقها از سنگهاي پلاك به ابعاد و رنگ و شكل هاي مختلف استفاده مي نماييم.
سرويسها
حمام- توالت- روشويي- آشپزخانه
قسمت هاي فوق كه از مهمترين مكانهاي ساختمان است از لحاظ اجراي ساختماني مخصوصاً در مورد قير و گوني داراي يك نوع ديتيل مي باشد فقط ممكن است ازلحاظ عمران (ابعاد محلها ) و يا تأسيسات و نوع لوله كشي باهم متفاوت باشند. كف ديوارهاي سرويسها داراي ديتلهاي جداگانه مي باشند لايه هاي كف سرويسها از پايين به بالا بعد از بتن به شرح زير است.
1- بتن سبك براي شيب بندي، 2- يك لا يه ماسه سيمان، 3-قير و گوني ، 4-فرش
قير و گوني سرويس ها :
قير و گوني سرويسها بهتر است در دو مرحله انجام شود. مرحله اول ديوارها، مرحله دوم كف نظر به اينكه معمولاً كاشي كاري سرويسها را قبل از فرش كف انجام مي دهند چنانچه قير و گوني كف نيز همزمان با قير و گوني ديوارها انجام شود در موقع كاشي كاري و عبور و مرور كارگران از روي كف ناچار قير و گوني آسيب ديده و سوراخ مي شود و در نتيجه در موقع فرش كف دوباره اين قير و گوني با دو لايه گوني تجديد شود. براي جلوگيري از اين دوباره كاري بهتر است ابتدا ديوارها را قير و گوني نموده وحداكثر اين قير و گوني را تا 10 سانتيمتر روي كف ادامه دهيم وبعد از اجراي كاشي كاري و بلافاصله قبل از فرش كف نسبت به قير و گوني كف اقدام نموده و فوراً فرش كف را شروع نماييم بهتر است قير و گوني كف سرويسها در دو لايه گوني و سه لايه قير انجام شود وبعد از اجراء حتماً به وسيله آب بستن در محل از غير قابل نفوذ بودن آن مطمين شويم. اگر قير و گوني كف را همان طوري كه در بالا اشاره شد بعد از كاشي كاري ديوار انجام مي دهيم بايد حتما قير و گوني كف زير قير و گوني قبلي كه از ديوار رويد كف آورده ايم قرار گيرد و بايد حتما به وسيله قير داغ اين دو لايه به همديگر بچسبد.
در موقع قير و گوني كف بايد دقت شود تا حمل كفشور كاملا آب بندي شده ودر صورت امكان اين قير و گوني داخل لوله كفشور قرار گيرد كه در اين صورت مي بايد لوله كفشور به اندازه كافي بزرگ مي باشد تا هم قير و گوني و هم كفشور را در خود جا دهد.
فرش كف :
چنانچه كف داراي شيب باشد يعني اگر در كف سرويس كف شور كار گذاشته باشد محل سرويس را بايد با كف پوشهايي كه ابعاد آن كوچكتر باشد فرش نماييم. اين ابعاد بستگي به بزرگي و كوچكي سرويس دارد زيرا با قطعات بزرگ مثلاً 30×30 نمي توان شيبهاي لازم را در مكانهاي كوچك اجراء نمود. ولي چنانچه كف سرويس داراي شيب نباشد مي توان براي فرش آن از هر اندازه كف پوش استفاده نمود مانند سراميك،موزائيک،سنگ،كاشيهاي مخصوص كف،اين نوع كاشيها بايد اولاً مقاوم بوده و در ثاني ليز نباشد.
لايه هاي ديوارهاي سرويسها از خارج به داخل
1-ديوار 2-قشر ماسه سيمان زير قير و گوني 3-قير و گوني 4-توري سيمي 5-كاشي لعابي و ملات آن
كاشي و ملات آن :
كاشي قطعهاي است لعابي به ابعاد 10× 10يا 15×15 يا 20× 20و ياديگر ضخامت آن در حدود 6 ميليمتر الي يك سانتيمتر مي باشد. كاشي بر حسب لعاب روي آن به رنگهاي سفيد و يا الوان به بازار مي آيد. كاشي ازدو لايه تشكيل شده است. لايه زيرين كاشي از جنس خاك رس مي باشد كه پس از تعيين درصد نا خالصي هاي آن و اضافه نمودن مواد لازم آن را قالب گيري نموده و پس از خشك كردن آن را به كوره مي برند. در اين مرحله پختن قطعه كاملاً انجام نمي شود آن را به صورت نيم پخت از كوره خارج مي نمايند به اين قطعه اصطلاحاً پخت بيسكوييتي و يا بيسكوييت ميگويند سپس لايه دوم را كه مواد زودگيري به نام لعاب است روي آن مي باشند ودوباره آن را به كوره برده در اين مرحله لعاب ذوب شده و كليه رويه كاشي را مي پو شاند وسطحي صاف صيقلي و غير قابل نفوذ ايجاد مي نمايد. چنانچه لايه زيرين و رويي كاشي داراي ضرايب انبساط متفاوت باشد در اثر تغيير درجه حرارت روي لعاب كاشي تركهايي ايجاد مي شود كه خيلي بد منظره و نازيباست. لعابي كه روي كاشي مي دهند انواع مختلف دارد مانند لعابهاي نمكي يا لعابهاي رنگي مانند سنگ آهن منگنزدار و يا اكسيد آهن آبدار. اين مواد رنگي را بر روي سفال كاشي مي پاشند بعد آن رادر كوره برده حرارت مي دهند و لعاب به صورت قشر صيقلي شيشه در آمده و تمام سطح آجر را به طور يكنواخت مي پو شاند. صنعت كاشي از قديم الايام در ايران متداول بوده و از دوران صفويه كاشي كارهاي جالبي در اصفهان به يادگار مانده است. براي نصب كاشي ابتدا زير كاشي را در كف به وسيله گچ يا ماسه تراز مي نمايند و بعد كاشي را به حال تراز وشاقول نصب نموده و موقتاً با قطعه اي از گل رس تعادل آن را حفظ مي نمايند بعد دوغ آب پر از سيماني با ماسه نرم ساخته و آهسته آهسته پشت آن را در دو يا سه مرحله پر مي نمايند اگر يك مرحله پر نمايند اگر در يك مرحله پشت كاشي را با دوغاب سيماني پر كنند ممكن است در اثر وزن دوغاب كاشي از جاي خود كنده شده و يا شاقول و تراز بودن خارج شود پشت يك رج كاشي با دوغاب سيمان پر شد رج بعد را روي آن مي گذراند و بعد از اتمام كار درزهاي آن با ملاتي كه از لحاظ رنگ با كاشي هماهنگ باشد بند كشي مي نمايند معمولاً از لحاظ زيبايي ارتفاع كاشي كاري را تا زير سقف ادامه مي دهند ولي حداقل ارتفاع كاشي در حمام ها به واسطه وجود دوش تا180 سانتيمتر و در آشپزخانه تا 150 سانتيمتر (چند رج بالاتر از ظرف شويي ) و در توالت ها تا 60 سانتيمتر و اگر در توالت دست شويي وجود داشته باشد ارتفاع كاشي در آن قسمت 90 سانتيمتر بايد باشد.
سقف كاذب :
سقف كاذب سقفي است كه در زير سقف اصلي ساختمان ساخته مي شود و به سقف اصلي آويزان است. سقف كاذب را به علل مختلف مي سازند مثلاً در ساختمانهاي بتني كه ضخامت شاه تيرها ودالهاي روي آن متفاوت است و اين اختلاف ارتفاع از پايين بد منظره مي باشد به وسيله ساختن سقف كاذب اين نازيباي را مي پوشانند و يا در محل ساختن خرپا كه به واسطه وجود دهانه هاي بزرگ ساخته مي شود ضخامت خرپا را در فاصله سقف كاذب تا سقف اصلي گم ميكنند. گاهي اوقات نيز براي سالنهاي سخنراني ويا سينما ويا تياتر كه احتياج به نور و صداي مخصوص دارند اقدام به ايجاد سقف كاذبي كه نور و يا پخش صداي مورد لزوم را تامين نمايد مي نمايند.
معمولاً از فاصله بين سقف كاذب و سقف اصلي كه ممكن است تا حدود 80 سانتيمتر هم باشد لوله هاي آب گرم وآب سرد يا شوفاژ و همچنين كانالهاي حرارتي يا لوله هاي فاضلاب آب را عبور مي دهند.
نما:
رعايت نكات زير نما سازي الزامي است :
نما بايد با سطح زير كار اتصال كافي داشته باشدتاهنگام بروز زلزله خطر جدا شدن و فروريختن آن وجود نداشته باشد.
نما بايد قابليت تحمل شرايط اقليمي خاص هر منطقه را داشته باشد.
نما بايد به گونه اي انتخاب واجرا شود كه بروز اشكالاتي در آن (مانند ترك خوردگي ) موجب آسيب ديدن سطح زير كار بويژه اجزاي سازه اي شود.
از اجراي نمادهاي مجزا قبل از تكميل سطح زير كار پرهيز شود.
از به كار بردن قطعات سنگين در نما پرهيز شود.
عايقكاري رطوبتي:
اجراي عايقكاري در موارد زير لازم است: الف) بامهاي تخت،شيبدار:قوسي وگنبدها ب) اوانگاها وايوانها ج) كفها(در تماس با زمين نمناك وكف سرويسها وآشپز خانه د) شالوده ها (در تماس با زمين نمناك ) ه) ديوارها زير زمين وديوارهاي در تماس با آب و) ساير قسمتها از قبيل كف پنجره هاي در تماس با محيط اطراف، در پوش وديوار جان پناه، دود كشها، بدنه وكف استخرها و منابع آب، نماهايي كه در معرض بوران قرار دارند.
هنگام اجراي عايقكاري با قير و گوني قير اندود انجام مي شود بايد موارد زير را رعايت شود:
1- عايقكاري به هنگام بارندگي مجاز نيست. 2- عايقكاري بر روي سطوح مرطوب مجاز نيست. 3- عايقكاري جامد را تا هنگامي كه گرم و روانند بايد مصرف كرد. 4 - دماي قير هاي مورد مصرف نبايد بيش از 177+ درجه سلسيوس باشد. 5- راه رفتن روي سطوح عايقكاري شده بايد با احتياط وبا استفاده با كفشهاي بدون ميخ انجام شود. 6- مصرف ميخ براي محكم كردن لايه هاي عايقكاري مجاز نيست. 7- لايه هاي عايق بايد از هر طرف 10 سانتيمتر همپوشاني داشته و به قير مناسب كاملاً به هم چسبانده شوند در همپوشاني لايه ها بايد لايه هاي رويي در سمتي قرار گيرند كه مطابق شيب بندي انجام شده آب از روي آنها به سمت لايه ريزي سرازير گردد. 8- هنگامي كه عايقكاري در بيش از يك لايه انجام مي شود، لايه هاي متوالي عايق بايد عمود بر هم قرار گيرند. 9- سطوح عايقكاري شده بايد پس از تكميل لايه محافظي پوشانده شوند. 10- عايقكاري با عايقهاي رطوبتي آماده، مطابق روشهاي توصيه شده توسط سازندگان انجام شود، در هر حال بايد به تأييد دستگاه نظارت برسد. 11- ايجاد زير سازي مناسب براي انجام عايقكاري ضروري است.
بازشوها وتقويت كننده هاي اطراف آنها:
رعايت موارد زير در مورد اندازه و محل بازشوها الزامي است:
- مجموع سطح بازشوها در هر ديوار بار بر از يك سوم سطح آن ديوار بيشتر نباشد.
- مجموع طول بازشوها در هر ديوار باربر از يك دوم طول ديوار بيشتر نباشد.
- فاصله اولين بازشوها در هر ديوار باربر از بر خارجي ساختمان (از انتهاي ديوار) كمتر از ارتفاع بازشو به كمتر از 75 سانتيمتر نباشد، مگر آنكه در طرفين بازشو كلاف قائم (از كف تا سقف ) قرار داده شود.
- فاصله دو بازشو نبايد از دو سوم ارتفاع كوچكترين بازشوي طرفين خود و همچنين از مجموع طول آن دو باز شو كمتر باشد. در غير اين صورت جرز بين دو بازشو، جزئي از بازشو منظور مي شود و نبايد آن را به عنوان ديوار برابر به حساب آورد.
- نعل در گاه روي بازشوهاي مجاور بايد به صورت يكسره با دهانه اي برابر مجموع طول بازشوها به اضافه جرز بين آنها و رعايت نكات بند 80-1-3-6-9 باشد.
- هيچ يك از ابعاد بازشوها از 2. 5 متر بيشتر نباشد. در غير اينصورت بايد طرفين بازشو را با تعبيه كلافهاي قائم كه به كلافهاي افقي متصل مي شوند، تقويت شود.
نعل درگاه :
براي نصب درگاهها رعايت شرايط زير الزامي است:
طول نشيمن نعل درگاه بر روي ديوار در هر طرف بايد حداقل 30 سانتيمتر باشد.
در صورت استفاده از كلافهاي قائم در اطراف بازشوها، نعل در گاه بايد به نحو مناسبي به آنها متصل شوند.
عرض نعل درگاه بايد مساوي ضخامت ديوارباشد.
پي سازي چند مرحله دارد :
1. آزمايش زمين از لحاظ مقاومت
2. پي كني
3. پي سازي
پي وسيله اي است كه بار و فشار وارد از نقاط مختلف ساختمان و همچنين بارهاي اضافي را به زمين منتقل مي كند .
آزمايش زمين :
طبقه بندي زمين چند نوع است :
زمين هايي كه با خاك ريزي دستي پر شده است :
اين نوع زمين ها كه عمق بيشتري دارند و با خاكهاي دستي محل گودال ها را پر كرده اند اگر سالهاي متمادي هم بگذرد باز نمي توان جاي زمين طبيعي را بگيرد و اين نوع زمين براي ساختمان مناسب نيست و بايد پي كني در آنها به طريقي انجام گيرد كه پي ها به زمين طبيعي يا زمين سفت برسد .
زمينهاي ماسه اي :
زمينهاي ماسه اي بيشتر در كنار دريا وجود دارد . اگر زمين از ماسه خشك تشكيل شده باشد ، تا يك طبقه ساختمان را تحمل مي كند و 1.5 كيلوگرم بر سانتيمتر مربع مي توان فشار وارد آورد . ولي در صورتي كه ماسه آبدار باشد قابل ساختمان نيست ، چون ماسه آبدار حالت لغزندگي دارد و قادر نيست كه بار وارد را تحمل كند بنابراين ماسه از زير پي مي لغزد و جاي خالي خود را به پي مي دهد و پايه را خراب مي كند .
زمينهاي دجي :
زمين دجي زميني است كه از شنهاي درشت و ريز و خاك به هم فشرده تشكيل شده است و به رنگهاي مختلف ديده مي شود :دج زرد ، دج سياه ، دج سرخ ، اين نوع زمين ها براي ساختمان مرغوب و مناسب است .
زمينهاي رسي :
اگر رس خشك و بي آب و فشرده باشد ، براي ساختمان زمين خوبي محسوب مي شود ، و تحمل فشار لازم را دارد . ولي اگر رس آبدار و مرطوب باشد قابل استفاده نيست و تحمل فشار ندارد ، خصوصاً اگر ساختمان در زمين شيب دار روي رس آبدار ساخته شود فوري نشست مي كند و جاهاي مختلف آن ترك بر مي دارد و خراب مي شود . و اگر ساختمان در زمين آبدار با سطح افقي ساخته شود به علت وجود آب فشار را به همه نقاط اطراف خود منتقل مي كند و ديوارهاي كم ضخامت آن ترك بر مي دارد .
زمينهاي سنگي :
زمينهاي سنگي بيشتر در دامنه كوهها وجود دارد و از تخته سنگها ي بزرگ تشكيل شده و براي ساختمان بسيار مناسب است .
زمينهاي مخلوط :
اين نوع زمينها از سنگ درشت و شن و خاك رس تشكيل شده اگر اين مواد كاملا به هم فشرده باشند براي ساختمان بسيار مناسب است و اگر به هم فشرده نباشد و بايد از ايجاد ساختمان به روي اين نوع زمينها احتراز كرد .
زمينهاي بي فايده :
زمينهاي بي فايده مانند باتلاق ها و زمينهاي جنگل كه از خاك و برگ درختان تشكيل شده است . در اين نوع زمين ها بايد زمين آنقدر كنده شود تا به زمين سفت و طبيعي برسد .
آزمايش زمين :
گاهي پس از پي كني به طبقه اي از زمين محكم و سفت مي رسند و پي سازي را شروع مي كنند ولي پس از چندي ساختمان ترك بر مي دارد . علت آن اين است كه زمين سفتي كه به آن رسيده اند از طبقهُ نازكي بوده است و متوجه آن نشده اند ولي براي اطمينان در جاهاي مختلف زمين مي زنند تا از طبقات مختلف زمين آگاهي پيدا كنند و بعد شفته ريزي را شروع مي كنند اين عمل را در ساختمان گمانه زني (سنداژ) مي گويند .
امتحان مقاومت زمين :
يك صفحه بتني 20*20*20 یا 20*50*50 از بتن آرمه گرفته و روي آن به وسيلهُ گذاشتن تيرآهنها فشار وارد مي آورند . وزن آهنها مشخص و سطح صفحه بتن هم مشخص است فقط يك خط كش به صفحه بتني وصل مي كنند و به وسيله ميليمترهاي روي آن ميزان فرورفتگي زمين را از سطح آزاد مشخص و اندازه گيري مي كنند ولي اگر بخواهند ساختمانهاي بسيار بزرگ بسازند بايد زمين را بهتر آزمايش كنند . براي اي منظور با دستگاه فشار سنج زمين را اندازه گيري مي كنند و آزمايش فوق براي ساختمانهاي معمولي در كارگاه است .
پس از عمليات فوق پي كني را آغاز ميكنند و پس از پي كني شفته ريزي شروع مي شود .
توجه شود اين عمل همان آزمايش بارگذاري صفحه است كه در درس مهندسي پي جزء آزمايش هاي محلي و مهم محسوب ميشود البته از آنجا كه انجام عمليات مكانيك خاك براي ساختمانهاي معمولي صرفه اقتصادي ندارد ، انجام اين آزمايش در سازمانهاي و اداره هاي دولتي و يا ساختمانهاي بلند انجام مي شود .
افقي كردن پي ها (تراز كردن) :
براي تراز كردن كف پي ساختمانها از تراز هاي آبي استفاده مي كنند در ديوارهاي طويل چون كار شمشه و تراز كردن وقت بيشتري لازم دارد ، براي صرفه جويي در وقت از سه T مي توان استفاده كرد بدين معني كه T اول را با T دوم تراز مي كنند و T سوم را در مسافت مسير به طوري كه سه T در يك رديف قرار بگيرد قرار مي دهند از روي T اول و دوم كه با هم برابر هستند T سوم را ميزان و برابر مي كنند و پس از آنكه T سوم برابر شد T اول را بر مي دارند و به فاصله بيشتري بعد از T سوم قرار مي دهند ، دوباره T دوم و سوم را با T چهارم كه همان T اول مي باشد برابر مي كنند و دنباله اين ترازها را تا خاتمه محل كار ادامه مي دهند .
البته اين طريق تراز كردن بيشتر در جاده سازي و زمين هاي پهناور به كار مي رود .
شفته ريزي :
كف پي ها بايد كاملا افقي و زاويهُ كف پي نسبت به ديوار پي بايد 90 درجه باشد . اول كف پي را بايد آب پاشيد ، تا مرطوب شود و واسطهاي بين زمين و شفته وجود نداشته باشد ، و سپس شفته را داخل آن ريخت .
شفته عبارت است از خاك و شن و آهك كه به نسبت 200 تا 250 كيلوگرم گرد آهك را در متر مكعب خاك مخلوط مي كنند و گاهي هم در محلهايي كه احتياج باشد پاره سنگ به آن مي افزايند . شفته را در پي مي ريزند و پس از اينكه ارتفاع شفته به 30 سانتيمتر رسيد آن را در يك سطح افقي هموار مي كنند و يك روز آن را به حالت خود مي گذارند تا دو شود يعني آب آن يا در زمين فرو رود و يا تبخير گردد .
پس از اينكه شفته دو نم شد آن را با وزنهُ سنگيني مي كوبند كه به آن تخماق ميگويند و پس از اينكه خوب كوبيده شد دوباره شفته را به ارتفاع 30 سانتيمتر شروع مي كنند و عمل اول را انجام مي دهند . تكرار اين عمل تا پر شدن پي ادامه دارد .
در ساختمان ها كه معمولاً در گود يا پي كني عمل تراز كردن انجام ميگيرد محل كار در پي كه پيچ و خم زيادي دارد و تراز كردن با شمشه و تراز مشكل مي باشد از تراز شلنگي استفاده مي كنند . بدين ترتيب يك شلنگ چندين متري را پر از آب مي كنند به طوري كه هيچ گونه حباب هوايي در آن نباشد و آن را در پي محل هايي كه بايد تراز گردد به گردش در مي آورند و نقاط معين شده را با هم تراز مي كنند . آب چون در لوله هايي كه به هم ارتباط دارند در يك سطح مي ماند بنابراين چون شلنگ پر از آب مي باشد در هر كجا كه شلنگ را به حركت در آورند آب دو لوله استوانه اي در يك سطح مي باشد بنابراين دو نقطه مزبور با هم تراز مي باشند بشرط آنكه مواظبت كنيم كه شلنگ در وسط بهم گره خوردگي يا پيچش پيدا نكرده باشد تا باعث قطع ارتباط سيال شود كه ديگر نمي توان در تراز بودن آنها مطمئن بود .
تراز كردن گاهي بوسيله دوربين نقشه بر داري (نيو) انجام مي گيرد يعني محلي را در ساختمان تعيين نموده دوربين را در محل تعيين شده نصب مي كنند و با مير ( تخته هاي اندازه گيري ارتفاع در نقشه برداري ) يا ژالون ( چوب هاي نيزه اي يا آهني كه هر 50 سانتيمتر آنرا به رنگهاي سفيد و قرمز رنگ كرده اند كه از پشت دوربين بخوبي ديده بشود ) اندازه گرفته و تراز يابي مي كنند . تراز كردن با دوربين بهترين نوع تراز يابي مي باشد .
در زمين هايي مانند زمين هاي شهر كرمان از آنجايي كه از زمانهاي قبل قنواتي وجود داشته و بتدريج آب آنها خشك شده در زير زمين وجود داشته و بعد از مدتي بدون رعايت مسائل زير سازي درون آنها خاك ريخته اند و براي شهر سازي و خيابان كشي كه سطح خيابان ها را بالا مي آورده اند و به ظاهر در سطح زمين و حتي در عمق هاي 3 تا 4 متري اثري از آنها نيست اگر سازه اي روي اين زمين بنا شود پس از مدتي و بسته به عمق قنات و شرايط جوي مثلاً بعد از آمدن يك باران سازه نشست مي كند و در بسياري از مواقع حتي تا 100 درصد خسارت مي بيند و ديگر قابل استفاده نيست اگر در چنين ساختمان هايي از شفته آهك استفاده شود باعث تثبيت خاك مي شود و بروز نشست در ساختمان جلوگيري مي كند .
پي سازي :
بعد از اينكه عمل پي کني به پايان رسيد را بايد با مصالح مناسب بسازند تا به سطح زمين رسيده و قابل قبول براي هر گونه بنا باشد مصالحي كه در پي بكار ميرود بايد قابليت تحمل فشار مصالح بعدي را داشته باشد و ضمناً چسبندگي مصالح نسبت به يكديگر به اندازه اي باشد كه بتوانند در مقابل بارهاي بعدي تحمل كند و فشار را يكنواخت به تمام پي ها انتقال دهد چون هرچه ساختمان بزرگتر باشد فشارهاي وارده زيادتر بوده و مصالحي كه در پي بكار مي رود بايد متناسب با مصالح بعدي باشد .
پي سازي را با چند نوع مصالح انجام مي دهند مصالحي كه در پي بكار مي رود عبارتند از شفته آهكي ، پي سازي با سنگ ، پي سازي با بتن ، پي سازي با بتن مسلح .
پي سازي با سنگ :
پس از اينكه عمل پي كني به پايان رسيد پي سازي با سنگ بايد از ديوارهايي كه روي آن بنا ميگردد وسيع تر بوده و از هر طرف ديوار حداقل 15 سانتيمتر گسترش داشته باشد يعني از دو طرف ديوار 30 سانتيمتر پهن تر مي باشد كه ديواري را رد وسط آن بنا مي كنند ، پي سازي با سنگ با دو نوع ملات انجام مي شود چنانچه بار و فشار بعدي زياد نباشد ملات سنگها را از ملات گل و آهك چنانچه فشار و بار زياد باشد ملات سنگ را از ملات ماسه و سيمان استفاده مي كنند اول كف پي را ملات ريزي نموده و سنگها را پهلوي يكديگر قرار ميدهند و لابِلاي سنگ را با ملات ماسه و سيمان پر ميكنند (غوطه اي) به طوري كه هيچ منفذ و سوراخي در داخل پي وجود نداشته باشد و عمل پهن كردن ملات و سنگ چيني تا خاتمه ديوار سازي ادامه پيدا مي كند .
پي سازي با بتن :
پس از اينكه كار پي كني به پايان رسيد كف پي را به اندازه تقريبي 10 سانتيمتر بتن كم سيمان بنام بتن مِگر مي ريزند كه سطح خاك و بتن اصلي را از هم جدا كند روي بتن مگر قالب بندي داخل پي را با تخته انجام ميدهند همانطور كه در بالا گفته شد عمل قالب بندي وسيع تر از سطح زير ديوار نقشه انجام ميگيرد تمام قالب ها كه آماده شد بتن ساخته شده را داخل قالب نموده و خوب مي كوبند و يا با ويبراتور به آن لرزش وارد آورده تا خلل و فرج آن پر شود و چنانچه بتن مسلح باشد ، داخل قالب را با ميله هاي گرد آرماتور بندي و بعد از آهن بندي داخل قالب را با بتن پر ميكنند .
بتن ريزي در پي و آرماتور داخل آن به نسبت وسعت پي براي ساختمان هاي بزرگ قابليت تحمل فشار هر گونه را ميتواند داشته باشد و بصورت كلافي بهم پيوسته فشار ساختمان را به تمام نقاط زمين منتقل مي كند و از شكست و ترك هاي احتمالي جلو گيري بعمل مي آورد .
پي سازي و پي كني با هم :
در بعضي مواقع ممكن است زمين سست بوده و پي كني بطور يكدفعه نتواند انجام پذيرد و اگر بخواهيم داخل تمام پي ها را قالب بندي كنيم مقرون به صرفه نباشد در اين موقع قسمتي از پي را كنده و با تخته و چوب قالب بندي نموده شفته ريزي مي كنيم پس از اينكه شفته كمي خود را گرفت يعني آب آن تبخير و يا در زمين فرو رفت و دونم شد پي كني قسمت بعدي را شروع نموده و با همان تخته ها ، قالب بندي مي كنيم بطوريكه شفته اول خشك نشده باشد و بتواند با شفته اول خشك نشده باشد و بتواند با شفته بعد خودگيري خود را انجام داده و بچسبد اين نوع پي سازي معمولاً در زمين هاي نرم و باتلاقي ، خاك دستي و ماسه آبدار عمل ميگردد .
پي كني در زمين هاي سست :
در زمين هاي سست و خاك دستي اگر بخواهيم ساختماني بنا كنيم بايد اول محل پي ها را به زمين سفت رسانيده و پس از اطمينان كامل ساختمان را بنا نماييم زيرا ساختمان كه روي اين زمين ها مطابق معمول و يا در زمين سست بنا گردد . پس از چندي يا در همان موقع ساخته شدن باعث ترك ها و خرابي ساختمان ميگردد . بنابراين شفته ريزي از روي زمين سفت بايد انجام گيرد و براي اينكار بشرح زير عمل مي نمائيم :
پي كني در زمين هاي خاك دستي و سست :
پس از پياده كردن اصل نقشه روي زمين محل پي هاي اصلي و يا در تقاطع پي ها كه فشار پايه ها روي آن مي باشد چاه هائي حفر ميشود ، عمق اين چاهها به قدري مي باشد تا به زمين سفت و سخت برسد بعداً محل چاه ها را با شفته آهكي پر كرده و پس از پر كردن چاه ها و خودگيري شفته ، پي ها را به طريقه معمول روي شفته چاه ها شفته ريزي ميكنند ، شفته ها به صورت كلافي مي باشند كه زير آنها را تعدادي از ستون هاي شفته اي نگهداري ميكند و از فرو ريختن آن جلوگيري مي نمايند البته بايد سعي كرد كه فاصله ستون هاي شفته اي نبايد بيش از سه متر طول باشد .
خاصيت چاه ها بدين طريق مي باشد كه شفته پس از خودگيري مانند ستونهايي است كه زير زمين بنا شده است و شفته روي آن مانند كلافي پايه را به يكديگر متصل مي كنند براي مقاومت بيشتر در ساختمان پس از اينكه آجر كاري پايه ها را شروع نموديم ما بين پايه ها را مطابق شكل با قوسهايي به يكديگر متصل ميكنند تا پايه ها عمل فشار به اطراف خود را خنثي نموده و فشار خود را در محل اصلي خود يعني در محلي كه شفته ريزي آن به زمين بِكر رسيده متصل ميكند .
گاهي اتفاق مي افتد كه در ساختمان در محل بناي يكي از پايه ها چاه هاي قديمي وجود دارد و بقيه زمين سخت بوده و مقاومت به حد كافي براي ساختن ساختمان روي آنرا دارد براي اينكه براحتي بتوان پايه را در محل خود ساخت و محل آن را تغيير نداد چاه را پس از لاي روبي (پاك كردن ) با شفته آهك پر مينماييم موقعيكه شفته خودگيري خود را انجام داد روي آنرا يك قوس آجري ساخته و در محل انتهاي كمان پايه را بنا ميكنيم كه فشار ديوار با اطراف چاه منتقل گردد .
در بعضي مواقع چاه كني در اين گونه زمين ها خطرناك مي باشد . زيرا زمين ريزش دارد و به كارگر صدمه وارد مياورد و در موقع كار ممكن است او را خفه كند براي جلوگيري از ريزش زمين بايد از پلاكهاي بتني يا سفالي كه در اصطلاح به آنها گَوَل (در شهرستانها گوم و غيره ) مينامند استفاده شود گَوَل هاي بتني يك تكه و دو تكه اي و گول هاي سفالي يك تكه ميباشد . گول هاي بتني را بوسيله قالب مي سازند و گول هاي سفالي بوسيله دست و گل رس ساخته شده و در كوره هاي آجري آن را مي پزند تا بشكل سفالي در آيد از اين گول ها در قنات ها نيز استفاده ميشود .
طريقه عمل :
مقداري از زمين كه بصورت چاه كنده شده گول را بشكل استوانه اي ساخته ميباشد داخل محل كنده شده نصب و عمل كندن را ادامه ميدهند در اين موقع دو حالت وجود دارد يا اينكه گول اولي كه زير آن در اثر كندن خالي شده براحتي پايين رفته گول دوم را نصب ميكنيم يا اينكه گول اول در محل خود با فشار خاك كه به اطراف آن آمده تنگ مي افتد و نمي تواند محل خود را تغيير و يا پايين تر برود در اين موقع از گول هاي دو تكه اي استفاده مينماييم نيمي را در محل خود نصب و جاي آنرا محكم نموده و نصفه دوم را پس از كندن محل آن نصب مي نماييم و عمل پي كني را بدين طريق ادامه ميدهيم .
پي كني در زمين هاي سست مانند خندق هائي كه خاك دستي در آنها ريخته شده است و مرور زمان هم اثري براي محكم شدن آن ندارد و يا زمين هاي باتلاقي و غيره ضروري مي باشد .
زمين هائي كه قسمت خاك ريزي شده در آنها به ارتفاع كم مي باشد و يا باتلاقي بودن آن به عمق زيادي نرسد ميتوان در اين قبيل زمين ها پي كني عمقي انجام داد و براي جلوگيري از ريزش خاك آنرا با تخته و چوب قالب بندي نموده تا به زمين سخت برسد .
البته قالب بندي در اينگونه زمين ها خالي از اشكال نمي باشد بايد با منتهاي دقت انجام گيرد پس از انجام كار قالب بندي شفته ريزي شروع ميشود و چون تخته هاي قالب در طول قرار دارد ميتوان پس از شفته ريزي تخته دوم را شروع كرد به همين منوال تمام پي ها را ميتوان شفته ريزي كرد بدون اينكه تكه اي و يا تخته اي از قالب زير شفته بماند .
کمچه: برای پهن کردن ملات استفاده می شود.
ماله (ایرانی): در انتهای صفحه واقع می شود، یک گونیا دارد و در قدیم به ماله سفت معروف بود. ماله و فنر بند کشی بیشتر از ماله مرغوب استفاده می شود و هر چه بیشتر کار کند از کار می افتد. ماله را بهتر است ابتدا به سیمانکار بدهیم تا از کار در آید و نازک و نرم و صیقل پذیر شود و به ماله پشته کشی و پرداختی تبدیل شود و لای جوراب های کهنه نگهداری می شد و روغن می زدند. بعد از این ماله، ماله الماس خوب است. ماله بند کشی برای دیواری که نیاز به نما سازی ندارد استفاده می شود. بنایی که فقط کارش بند کش است از تیغه بند کشی برای افقی ملات، بند عمود، بند عمودی، هرزه ملات استفاده می کند.
ماله چوبی (تخته ماله): هر چه طولش بزرگ تر باشد بهتر است و فقط برای سیمان کاری استفاده می شود.
فیتیله کش: مربوط به سنگ کاری است، که خودش سنگ را با ابزار می تراشد.
بند گود: ناودان
شاقول: وزنه سنگینی که به نخ بسته شده و بغل ستون قرار گرفته و دو خط موازی را با هم مقایسه می کند (در قدیم). قطر شاقول با ترکی باید برابر باشد. شاقول متشکل است از وزنه ای مخروطی شکل، نخ و ترکی (صفحه مربع شکل آهنی) که نخ از وسط ترکی عبور می کند و پیچی نخ را نگه می دارد. قطر دایره وزنه با طول ترکی باید برابر باشد. فاصله وزنه با دیوار در شاقول کردن را بادخور می گویند که باید ینگشت خود را زیر ترکی قرار دهیم.
سر سفتی کار: فاصله وزنه تا کار،وقتی که نخ از بالا به آجر چسبیده باشد و مخروط از آجر فاصله گرفته باشد.
سر وا افتاده: وقتی که نخ از بالا با آجر فاصله داشته باشد و مخروطی به آجر چسبیده باشد.
شمشه ملات: شابلنی برای تراز کردن ملات.
سنگ تراش: خش کاشی را برداشته و آن را صاف می کند.
فاصله نخ ریسمان کار تا آجر: باید باد خور باشد، که برابر است با حدود یک میلی متر. نخ و ریسمان باید سفت باشد و به اصطلاح زنجیر می بندند.
فرز: برای بریدن است و بر دو نوع است: 1) کلفت که برای ساب آهن به کار می رود 2) نازک که برای بریدن آهن به کار می رود. فرز انگشتی برای خط انداختن سنگ و پولیش دادن آن استفاده می شود که برای برش سنگ گرانیت با درجه سختی بالا از صفحه گرانیت باید استفاده شود.
مینی فرز: برای کارهای ظریف مثل پولیش سنگ استفاده می شود.
کمپکتور: دستگاهی است برای کوبیدن خاک تا محکم شود که دو نوع دارد: قورباغه ای و موضعی.
کف ساب: برای ساییدن موراییک و سنگ کف استفاده می شود.
انواع و ابعاد آجر: آجر سه قدی(5×10×15)، آجر نیمه (5×10×10)، آجر کلوکه (10×5×5)، آجر نیم لایی (20×10×5/2). همیشه دیوار با آجر سه قد شروع می شود.
هشتی گیر یا لاوند یا دندانه دار کردن دیوار: که معمولاً برای اتصال دیوار های متقاطع و یا برای ساختن دیوارهای طویل به کار می رود مجاز نمی باشد. هشتی گیر را می توان منحصراً برای اتصال تیغه ها به کار گرفت مشروط بر آن که درزهای بالا و پایین آجر چینی بعدی در محل هشتی گیر کاملاً با ملات پر شوند. در لاریز همیشه بندها پر می شوند که بندهای افقی با ملات پر می شوند و بندهای عمودی با هرزه ملات. شمشه ملات برای این است که هم ملات را تراز نگه دارد و هم ملات را عقب تر نگه دارد تا بعداً بتوان بند کشی کرد.
سنگ دایره یا صابونی: مکعبی شکل است و برای کاشی کاری استفاده می شود که تکه های کاشی را با گاز انبر می برد و با سنگ سوهان می زند.
روش به دست آوردن محل نصب لوستر: قطرهای سالن را رسم می کنیم، محل برخورد را پیدا می کنیم و با شاقول به سقف منتقل می کنیم که به این کار قپون کردن می گویند.
- ملاقه، کمچه، چکش لاستیکی، برس سیمی و دستگاه کاشی بری وسایل کاشی کاری هستند.
روش دوغاب ریختن: دوغاب از مخلوط ماسه، سیمان و آب به دست می آید. کاشی را نگه می داریم با ملاقه پشت کاشی را دوغاب می ریزیم.
روش چسب: از چسب مخصوص برای چسباندن کاشی ها استفاده می شود.
- گونیای بنایی و گونیای فلزی برای آهنگری استفاده می شوند که هر چه گونیا بزرگتر باشد کار دقیق تر می شود.
سنگ مالون: سنگی است که حجم زیادی دارد و با چکش مخصوص در اندازه مختلف قواره می کنند. سنگ قرمز معدنش چالوس است. برای ابزار زدن سنگ از قلم استفاده می کنند. نوک کلنگ ها و تیشه ها از فولاد مرغوب استفاده می شود تا زود دمشان بر نگردد.
انواع سرند: سرند ریز برای سرند کردن گچ، سرند چشم بلبلی برای سرند کردن خاک، سرند چشم گاوی برای بتن.
انواع ملات: ملات ماسه سیمان، ملات باتارد و ملات ماسه و خاک رس.
آبخوره کردن: وسط ملات را باز می کنیم، آب می ریزیم و خوب هم می زنیم، با بیل چندین بار به هم می زنیم، سپس آبّ را اضافه می کنیم.
دیوار نیمه (دیوار تیغه، یک آجره، یک و نیم آجره و غیره): ابتدا جای که دیوار را بنا مبکنیم، یعنی بر کار، اولین آجر را می گذاریم. دقیقاً در بر کار. برای جایی که طول دیوار زیاد باشد از ریسمان کار استفاده می کنیم، طوری محکم می بندیم که با تلنگور صدای تار بدهد. از بر آجر سیمان را طوری می کشیم که با بادخور فاصله داشته باشد. در دو طرف آجر ریسمان کار را می بندیم و تراز می کنیم. از نبش، دیوار را می چینند. برای نما به آجر ضربه می زنیم تا طبله نکند. برای برگرداندن کار دوباره تراز می کنیم، ریسمان می بندیم و بعد گونیا می کنیم. برای گونیا کردن از قضیه فیثاغورس نیز می توان استفاده کرد. برای رج بعدی شمشه ملات را روی کار قرار می دهیم و ملات می ریزیم. با گوشه کمچه دو طرف ملات را صاف می کنیم که در امتداد کار شره نکند و برای بند کشی مزاحم کار ما نشود. دپو کردن آجر به معنی تنظیم کردن آجر توسط شاقول است. پیوند یک دوم یعنی هرزه ملات پایین و وسط آجر بالا قرار گیرد.
ساخت خشت
ابتدا خاک را با آب مخلوط می کنند و خوب ورز می دهند و به صورت گلویی در می آورند و بعد روی زمینی که می خواهند خشت ها رویش باشد را کاه و یا از خاک سرند شده استفاده می کنند تا هم به زمین نچسبند و هم زیرشان ترک نخورد. داخل استامبولی آب، کاه می ریزیم سپس قالب را داخل آب خوب خیس می کنیم و روی زمین می گذاریم. گل را داخل آن ریخته و خوب می مالیم و کاملاً داخل قالب فشار می دهیم سپس روی آن کمی کاه می مالیم و بعد قالب را به آرامب بر می داریم.
خشت ها را باید دپو کنیم، یعنی بعد از خشک شدن به صورت ایستاده کنار چند خشت تخت قرار می دهیم تا بین آنها هوا بخورد و خشک شود (تقریباً شبیه هزار پا).
آهک: ممکن است در طول زیاد بترکد. آهک را در داخل حوضچه هایی می ریختند و به آن آب می بستند و از آب آهک استفاده می کردند و یا آهک را کف پی می ریزند و به آن آب فراوان می دهند، به هم می زنند و بعد بقیه مواد را می ریزند که باعث می شود زمین محکم شود. اگر چوب، گچ و یا کاغذ داخل شفته باشد مقاومتش کم می شود زیرا باد میکنند و شفته را می ترکانند. سنگ لاشه داخل شفته بسیار مناسب است زیرا شکسته است و درگیری آن بیشتر است.
ملات ماسه آهک: ماسه+ آهک+ کمی خاک رس برای ملات بین آجرها که حتماً باید سرند شود و از سرند بین شش الی ده میلی متری بگذرد. برای دیوار حمام که از سنگ است از گل آهک استفاده می شود و روی آن به جای سیمان از ساروج استفاده می کردند که بسیار محکم می شد. بارطوبت حمام سفت می شد.
ملات ساروج: موی بز+ آهک+ ماسه (ترجیهاً ماسه بادی). وقتی که پرداخت شد به صورت دانه های ریز می شود.
تراش سنگ مالون سبز: برای تراش از سنگی استفاده می شود که تراش خور خوب داشته باشد که بزرگ ترین چکش برای این کار پتک است که برای سنگ های بزرگ استفاده می شود. اگر بخواهیم از سنگ نما بگیریم و یا مالون را منظم بتراشیم و یا حتی غیر منظم، باید از یک کاغذ، مقوا برای الگو استفاده کنیم و روی سنگ بگذاریم و با گونیا خط بکشیم. پهنای سنگ ثابت و طول آن متفاوت است. به کمک چکش بغل خط را می پرانیم. دقت کار به این است که خط بماند و از بین نرود.
- ارزان ترین سنگ چینی لاشه چینی است، یعنی سنگی را می گذاریم بغل آن سنگی که از لحاظ زاویه به آن بخورد و با ملات بین آنها را پر می کنیم.
سنگ تراول تن: رنگ های زیادی دارد و در نما استفاده می شود و چکش خور خوب دارد. چون این سنگ تخلخل زیادی دارد باعث می شود با ماسه سیمان درگیری پیدا کند و طبله نکند. برای چیدن دیوار سنگی ابتدا نخ را در سیمان می بندیم و شمشه ها را با گچ دستی محکم می کنیم. سنگ ها را کنار هم می گذاریم و ملات ماسه سیمان می زنیم تا سفت شود. سر بافت داده یعنی هر چه بالاتر می رویم دیوار عقب تر می رود و وزن خاک کمتر می شود برای همین هم دیوار لاغرتر می شود و این استحکام دیوار را بیشتر می کند. وقتی دیوار چیده شد هر روز آب می گیریم تا کاملاً سفت شود.
گچ سازی: بر دو نوع است: گچ سفید دستی و گچ عسلی. گچ سفید دستی به گچی گفته می شود که به محض این که ساخته شد از آن استفاده شود و از مشت نریزد که برای واداشتن شمشه ، واداشتن سنگ پلاک بزرگ و برای نصب چارچوب و پنجره و در و برای کوبیدن شمع از آن استفاده می شود. برای ساخت گچ ابتدا آب می ریزیم و بعد گچ را روی آب می پاشیم. اگر یک دفعه گچ را روی آب بریزیم گچ خفه می شود که این نوع گچ سفت ترین گچ دستی می باشد.
گچ و خاک دستی: قبل از ساخت ابتدا گچ و خاک را به میزان یک به یک تا خشک است با هم مخلوط می کنیم و چندین بار از سرند عبور می دهیم تا کاملاً مخلوط شود. از گچ و خاک در طاق ضربی و دیوار هایی که جنبه نما یا گری دارد (دیوار گری دیواری است که بعداً رویش نما کار می شود).
گچ عسلی: به غلظت عسل است و به زدن خیلی مهم است که هر چه بیشتر گچ را ورز دهیم به گچ کشته تبدیل می شود. در گچ عسلی یک بار ورز می دهند و سریع استفاده می کنند که برای کاشی کاری، پشت طاق ها تا هرزه ملات را پر کند.
روی گچ و خاک و کاهگل آستر و رویه می کردند که آستر به ضخامت تقریبا یک سانتیمتر است.ساده مالی یا دو گچه شامل آستر ور ویه است .گچ شل تر از گچ عسلی درست می کنیم و سه بار ورز می دهیم . مقدار گچ و آب در آستر و کشته و گچ بری و ابزار یکسان است ولی در آستر گچ را الک نمی کنند ، برای چهارلیتر آب سه کیلو گچ یا سه مشت گچ کافیست باراول ورز می دهیم دانه های سنگین ته نشین می شود و دوغاب بالا می ماند بار دوم ورز می دهیم همه مخلوط می شود بار سوم ورز می دهیم و استفاده می کنیم. برای گچ کشته گچ را الک می کنند که از الک تخت استفاده می کنند بعد آب می ریزند و گچ را اضافه می کنند و مدام مخلوط می کنند تا سفت شود تا جائی که احساس شود سف تر از آن نمی شود. گچ کشته به خوی خود نمی گیرد بلکه باآستر می گیرد. زیرکاررا تمیز انجام می دهند و آستر و کشته را یکی می کنند یعنی یکدفعه انجام می دهند. از ماله PVC استفاده می کنند اگر یک بار آستر و کشته را بزنیم باید سرعت عمل بالا باشد این کار اقتصادی تر است و اگر به دیوار تکیه دهیم گچی نمی شویم در حالی که اگر کشته را جدا بزنیم به دیوارکه تکیه دهیم گچی می شویم. آرک را به کمک میل گرد به صورت سقف کاذب با سیم رابیت می زنیم بعد گچ و ابزار را می زنیم. برای لکه گیری دیوار از گچ عسلی استفاده می کنیم .
ابعاد خشت
ابعادخشت 20×20 - 25×25
خشت را که زدیم برای چیدن دیوار پیوندهای خشتی تقریباً شبیه پیوندهای آجری است. برای نیمه، خشت را نصف می کنیم که یا بعداً می بریم یا از اول قالب را وسطش خط می گذاریم خشت که آماده شد می توانیم با ملات که فقط گل رس بوده در قدیم دیوار را بچینیم در دیوار یک خشتی باید پیوندها از نیمه شروع شود. برای اینکه دیوار سبک باشد و عایق صدا باشد از خشت به صورت مجوف استفاده می شد که امروزه از آجر مجوف (سوراخ دار) استفاده می شود. برای دیوار دوخشته چیزی حدود 45 سانتیمتر هرزه ملات می گذارند. دیوار به صورت یک خشته هم چیده می شود. در گذشته دیوار را به صورت صندوقه یا گربه رو می چیدند یعنی یک خشت می گذاشتند و 2 تا عمودی روی آن بعد یکی دیگر به صورت افقی روی آن قرار می دادند که این نوع دیوار ها سبک تر بوده و مصالح کمتر می برده و برای سقف شیب دار استفاده می شده، با خود وزن خشت ضربه می زدند به ملات که حدود یک الی سه سانتیمتر بوده بچسبد برای راحتی کار از کمچه هم استفاده می شده که یک مقدار ماسه هم به خشت می زدند تا بهتر بچسبد. در دیوار دوخشته چهار طرف نما می دهد در خشت تراز نمی کردند در دو خشته یک بار درسته لبکار است و بار بعد وسط کار می افتد آجر مجوف، هپلکس و غیره سبکند و سرعت عمل بالاتر است در دیوار صندوقه هرچقدر که چیدند با یک خشت در آن را می بستند البته پیوندها رعایت می شده. در شیب بندی پشتبام با شیب زیاد که سقف سنگین نشود از صندوقه استفاده می شود که ملات مورد استفاده در دیوار صندوقه گچ و خاک بوده است .
ستون: در ستون رج اول که بنا شد شاقول را بالا می بریم و آن وقت است که نخ عمودی (قپان) می بندند تارجهای بعدی صاف بالا بیاید با چهارتا شمشه که در چهار طرف کاملاً فیکس شده ستون را تا بالا صاف می آوریم.
